Sufiler için oruç, yalnızca midenin aç kalması ya da bedenin yemekten uzak durması değildir. Oruç, insanın kendine doğru yaptığı sessiz bir yolculuktur; dıştan içe, bedenden kalbe doğru ilerleyen bir arınma hâlidir. Çünkü tasavvufta insan sadece et ve kemikten ibaret görülmez; gözleriyle, diliyle, kulağıyla, kalbiyle ve niyetiyle bir bütündür. Bu yüzden sûfîler der ki: Aç kalan sadece beden olursa bu bir perhizdir; fakat nefis susar, kalp uyanırsa işte o zaman oruç başlar.
Sufiler için oruç beş katmanlıdır. Her katman, insanı biraz daha dünyadan çözüp hakikate yaklaştırır; biraz daha gürültüden çıkarıp içindeki sessizliğe davet eder. Mideyle başlayan bu yolculuk, bakışta incelir, sözde arınır, işitişte derinleşir ve sonunda kalpte Hakk’a yer açmaya dönüşür. Çünkü gerçek oruç, sadece aç kalmak değil; insanın kendinden taşan fazlalıkları bırakıp özüne dönmesidir.
1. Midenin Orucu
Mideyi boş bırakmak, sadece biyolojik bir dinlenme değil; ruhun sesini duyabilmek için bedenin gürültüsünü kısmaktır.
İnsan, “Açım” diyen nefsinin kontrolünde olmadığını, aslında bir ruh olduğunu bu sayede fark eder.
Bu oruç, sadece yemeyi kesmek değil, “yeteri kadar” ile yetinmeyi öğrenmek; iştahın kölesi değil, bedenin efendisi olmaktır.
Başkalarının ayıplarını görmek yerine, her hatayı “gece gibi” örtmektir. Her olaydaki “hoş” olanı görmek.
Her zerrede, her çiçekte ve her insan yüzünde Hakk’ın bir nakşını görmektir.
3. Dilin Orucu
Dil, kalbin kapısıdır; kapı temiz tutulmazsa içerideki hazine korunamaz.
Sadece yalanı ve gıybeti değil, lüzumsuz her sözü terk etmektir. Sözün “Elif” gibi dosdoğru, keskin ve saf olmasıdır.
Sükût Orucu (İtikaf): Özellikle Ramazan’ın son on gününde, Peygamber Efendimiz’in sünneti olan itikaf ile sessizliğe bürünmek; dış dünyayla kelamı kesip iç dünyayla sohbete başlamaktır. İnsan sustuğunda, kainat konuşmaya başlar.
4. Kulağın Orucu
Kulağın orucu, işitilen her sesin ruh üzerindeki bilmek ve ona göre davranmak.
Dedikodunun, negatif enerjinin ve hakikatten uzak gürültülerin kapısını kapatmaktır. Kalbi kirleten seslere karşı “sağır” olmaktır.
Sadece gönül nağmelerini, ney sadasını, hikmetli sohbetleri ve kainatın o sessiz zikrini duymaya odaklanmaktır. Kulak bu oruçla, “Bana kulak ver” diyen ilahi nidanın frekansına ayarlanır.
En büyük ve en ince oruç budur; çünkü kalp, Hakk’ın tecelli mekanıdır.
Kalbin içine Allah’tan gayrı (masiva) ne varsa; makam hırsı, mal sevgisi, gelecek kaygısı ve “benlik” davasını sokmamaktır.
Kalbi sürekli uyanık tutmak, her nefeste “O” ile olmaktır. Kalbin orucu bozulursa, diğer tüm oruçlar sadece birer “perhiz”den ibaret kalır. Bu makamda kişi, artık oruç tutmaz; bizzat “oruç” olur.
Gördüğünüz gibi sûfilere göre oruç, yalnızca mideyi aç bırakmak değil; insanın tüm varlığını disipline ettiği bir arınma yolculuğudur. Elbette insanın bu hassasiyeti hayatın her anında ve yılın her ayında koruması gerekir; fakat Ramazan ayı, bu farkındalığı özellikle derinleştirmek ve niyetimizi daha bilinçli bir gayretle yaşamak için eşsiz bir fırsattır. Umulur ki gösterilen her samimi çaba, atılan her küçük adım ve kalpte taşınan her güzel niyet O’nun katında görülür ve en güzel şekilde karşılık bulur.
(Not: Bu yazı, hâlen devam eden ve online olarak gerçekleştirilen 18 Şubat 2026 tarihli 12. Tasavvuf dersimizin bir özetidir. Tasavvuf dersleri hakkında bilgi almak isteyenler ekibimize +90 (530) 153 43 85 numaralı telefondan ulaşabilirler.)
Eski bir söz vardır: “Bana arkadaşını söyle, sana kim olduğunu söyleyeyim.” Bu söz, sadece ahlaki bir öğüt değildir; insanın ruhunun hangi yöne akacağını anlatan bir işarettir. Tasavvuf meclislerinde ise bu hakikat daha derin bir dille dile getirilir. Mevlana’nın o ince ve sarsıcı uyarısı bu yüzden asırlardır kalpten kalbe taşınır: “Kiminle gezdiğinize dikkat edin; bülbül güle, karga çöplüğe götürür.”
Halin Bulaşması
Bu söz, insanın yalnızca adımlarını değil, kalbinin yönünü de belirleyen bir gerçeği anlatır. Çünkü insan, birlikte yürüdüğü insanların sadece sözünü değil, halini alır. Aynı sofraya oturduğu insanların sadece cümlelerini değil, duygularını da taşır. Farkında olmadan onların bakışıyla bakar, onların hissettiği gibi hisseder, onların dünyasında yaşamaya başlar.
Tasavvuf buna “halin bulaşması” der. Bir gönül, diğer gönlün iklimine girer. Uzun süre bir insanın yanında kaldığında, onun iç dünyasının rüzgârı senin de kalbinden esmeye başlar. Bu yüzden bazı insanların yanında oturduğunda içinin daraldığını hissedersin. Sanki görünmeyen bir ağırlık çöker üzerine. Bazılarının yanındaysa hiçbir şey konuşulmasa bile içinin ferahladığını fark edersin. Kalbin yumuşar, nefesin derinleşir.
Bilim: Davranışlar, duygular ve yaşam tarzı bir insandan diğerine görünmez bir bağla geçiyor.
Modern bilim, bu kadim bilginin başka bir dilde teyidini yapıyor. Harvard Üniversitesi’nden Nicholas Christakis ve James Fowler’ın yıllar süren araştırmaları, insanın sosyal çevresiyle ne kadar derin bir bağ içinde olduğunu gösterdi. Binlerce insanın ilişkilerini ve alışkanlıklarını inceleyen bu çalışmalar şunu ortaya koydu: Davranışlar, duygular ve yaşam tarzı bir insandan diğerine görünmez bir bağla geçiyor.
Obezite arkadaş grupları içinde yayılıyor. Sigara bırakma davranışı bir kişiden diğerine geçiyor. Ve en dikkat çekici olanı… mutluluk bile bulaşıyor.
Mutlu bir arkadaşı olan insanın mutlu olma ihtimali artıyor. Sağlıklı yaşayan insanların yanında olanlar, zamanla daha sağlıklı bir hayat sürmeye başlıyor. Yani insan yalnızca fikir alışverişi yapmıyor; fark etmeden birbirinin halini alıyor.
Bu durum sadece psikolojik değil, aynı zamanda biyolojik bir gerçeklik. 1990’lı yıllarda nörobilimci Giacomo Rizzolatti ve ekibinin keşfettiği ayna nöronlar, bu görünmeyen etkileşimin bedenimizde nasıl gerçekleştiğini ortaya koydu. Bu nöronlar sayesinde karşımızdaki insanın davranışı ve duygusu beynimizde yankı buluyor. Birini izlerken sadece görmüyoruz; içten içe onun yaşadığını hissediyoruz.
Bu yüzden sürekli kaygılı birinin yanında kalırsan, sen de zamanla huzursuzlaşmaya başlarsın. Sakin ve dingin birinin yanında oturduğunda ise kalbinin yavaşladığını, içinin yumuşadığını fark edersin. Çünkü sinir sistemin, yanında bulunduğun insanın ritmine uyum sağlar.
Nötr ortam yoktur. Ortam ya seni yukarı çeker ya aşağı
Tasavvuf bu durumu çok daha önce başka bir dille anlatmıştı. “Sohbet” dediler buna. Sohbet, sadece konuşmak değildir. Bir kalbin diğer kalbe değmesidir. Bir gönlün diğer gönlü ısıtmasıdır. Bir insanın içindeki huzurun, sessizce diğerine geçmesidir.
Bu yüzden nötr bir ortam yoktur. İnsan ya bulunduğu meclisin rengine boyanır ya da o meclise kendi rengini verir. Ya bulunduğun insanlar seni yukarı çeker, ruhunu genişletir, içindeki ışığı büyütür… ya da yavaş yavaş içini karartır, fark etmeden seni daraltır.
Bu süreç bir anda olmaz. Yavaş yavaş olur. Tıpkı suyun taşı aşındırması gibi. Günler geçer, aylar geçer ve bir bakarsın ki düşüncelerin değişmiş, hislerin değişmiş, hatta hayata bakışın değişmiş. Çoğu zaman bunun nedenini anlayamazsın. Oysa cevap çok yakındadır: Kiminle yürüdüğünde saklıdır.
Ama bu sadece tek taraflı bir akış değildir. Çevre seni etkilediği kadar sen de çevreyi etkilersin. Bir ortama girdiğinde ya o ortamın ruhuna karışırsın ya da kendi ruhunu oraya taşırsın. Bazen bir insanın huzuru, bulunduğu odayı bile değiştirir. Bazen de bir insanın içindeki karanlık, bulunduğu ortamı ağırlaştırır.
Tasavvuf yolunda bu yüzden “yol arkadaşı” çok önemlidir. Çünkü yol uzun, kalp hassastır. İnsan, yanında yürüdüğü gönüllerin rengine bürünür. Bir süre sonra onların duası gibi düşünmeye, onların bakışı gibi bakmaya başlar.
Bilim bugün buna sosyal etki, davranış yayılımı, ayna nöronlar diyor. Ama özünde söylediği şey çok tanıdık bir hakikattir: İnsan, içinde bulunduğu çevrenin ortalamasına doğru dönüşür.
Bülbülün gülü bulması tesadüf değildir. Gülü arayan, gülün kokusunu duyan, gülün olduğu yere gider. İnsan da kalbinin huzur bulduğu insanların yanına çekilir. Ve zamanla onların halini almaya başlar.
Belki de bu yüzden hayat bazen büyük kararlarla değil, küçük beraberliklerle değişir. Bazen kader, kimlerle yürüdüğünle yazılır.
Şimdi insanın kendine sessizce sorması gereken o ince soru şudur: Ben kimlerle yürüyorum? Ve bu yürüyüş beni hangi kalbe, hangi hâle, hangi istikamete götürüyor?
Vakit, Osmanlı’nın ilk zamanlarıydı. Bursa, devletin kalbi, payitahtın nabzıydı. Anadolu’nun dört bir yanında yeni bir çağın nefesi hissedilirken, Kayseri’nin kadim topraklarında bir genç zuhur eder ki, zekâsıyla devrinin ufkunu zorlar. Adı Hamid’dir. Babasından aldığı o kutlu ilim mirasını, satır satır işleyerek büyütür. Şehir şehir dolaşır; rahle-i tedrisinden geçmediği hoca, suyunu içmediği çeşme kalmaz. Her durakta biraz daha derinleşir, her yolculukta biraz daha olgunlaşır.
Nihayet Hamid, ilmin zirvesine bir sancak gibi dikilir. Kelâmı kılıçtan keskin, mantığı mermerden sağlamdır. Dönemin en muteber kürsülerinde müderrislik hırkasını sırtına geçirir. Müderrisin bugünkü karşılığı profesör, yani zamanının üniversitesinin profesörüydü. Namı, rüzgârın değdiği her yere ulaşır; binlerce talebe, onun bir tek kelamını işitebilmek için Anadolu yollarını aşındırır. Onun ders verdiği yerler dolup taşar, adı ilim meclislerinde hürmetle anılır.
Lakin Hamid’in ruhu, bütün bu büyüklüğe rağmen dar bir gömleğin içinde gibidir. Akıl yoluyla Allah’ı bilmiştir; lakin kalbin o ıssız ve yakıcı çöllerine henüz adım atmamıştır. Bilmek yetmemektedir. İçinde daha derin bir arayış kıvranır. Artık sadece bilmek değil, “bulmak” ve dahi “olmak” istemektedir.
Tebriz’e Doğru: Şöhret Prangasından Kurtuluş
Bir seher vakti, ruhunun derinliklerinden yükselen o ilâhî davete icabet eder. Elindeki kalemi bırakır, başındaki müderris kavuğunu usulca bir kenara koyar. Zira bilir ki aşk, aklın sustuğu yerde başlar. İstikameti Doğu’nun incisi Tebriz’dir.
Hoca Erdebîlî’nin kapısına vardığında artık o meşhur “Allâme Hamid” değildir; kapının eşiğinde bir toprak, bir hiçtir. Yıllar boyunca nefsinin gururunu, kibrini, o büyük ilmini aşkın ateşinde eritir. Bir zamanların o kudretli müderrisi, şimdi dergâhın odunlarını taşıyan, mutfakta hamur yoğuran bir derviştir. Pişer, yanar ve kül olur. Ve o külden bambaşka bir hakikat doğar.
Bursa: Sırrın Somununda Saklanan Hakikat
Ve bir gün mürşidinin emriyle payitaht Bursa’ya vasıl olur. Lakin ne görkemli bir giriş vardır ne de tantanalı bir karşılama… O, şehre bir “hiç” olarak süzülür. Bursa’nın dar bir sokağında, iki göz odalı küçük bir fırında odun ateşinin başına geçer.
Artık o, Bursa halkının dilinde sadece “Somuncu Baba”dır. Sırtında eski bir hırka, heybesinde taze ekmekler… Kim bilebilirdi ki o fırına ekmek süren nasırlı eller, bir zamanlar en karmaşık meseleleri çözen parmaklardı? Kim sezebilirdi ki o mütevazı fırıncının göğsünde koca bir âlemin sırrı saklıydı?
O, hakikati unun beyazlığına, aşkı fırının ateşine gizlemiştir. Halk onu bir ekmekçi sanırken, o aslında her somunla bir ruhu doyurmakta, her “buyurun müminler” nidasıyla bir kalbi uyandırmaktadır.
Şöhretin afetinden kaçıp hiçliğin huzuruna sığınan bir sultan… İşte Somuncu Baba, bir ömür o fırının dumanı ardında kendi varlığını perdelemiş, aşkın en zarif hâlini bir somun ekmeğin sıcaklığına nakşetmiştir.
Bursa’ya gelişinin üzerinden aylar geçmiş, belki de yıllar akıp gitmişti. O, bu süre boyunca kimliğini gizleyerek fırının başında sade bir hayat sürdü. Hâlbuki ilmini bilseler, onu en meşhur medreselerin başına müderris olarak getirmek isterlerdi. Ama o bu yolu seçmedi. Sabahın ilk ışıklarıyla hamur yoğurdu, akşamın sessizliğinde odun ateşinin karşısında ekmek pişirdi.
Şehrin insanları onu sadece mütevazı bir ekmekçi olarak tanıdı; kimse onun ardında sakladığı ilmi, irfanı ve derinliği fark etmedi. Zamanla Bursa’nın sokakları onun ayak izlerine alıştı, çocuklar onun dağıttığı somunlarla büyüdü, fukaralar onun heybesinden çıkan ekmekle doydu. Yıllar geçtikçe o, kendini daha da geriye çekti; ismini değil, hizmetini bıraktı insanların kalbine.
Tam da böyle bir zamanda, kaderin düğümü çözülecek ve yıllardır saklanan o sır, Ulu Cami’nin açılışıyla birlikte gün yüzüne çıkacaktı.
Ulu Cami: Yirmi Kubbeli Bir Gönül Sarayı
Bursa, tarihinin en görkemli sabahlarından birine uyanmıştı. Sultan Bayezid’in bir şükran nişanesi olarak yükselttiği Ulu Cami, yirmi kubbesiyle semaya doğru açılan bir dua gibi yükseliyordu. Sanki her kubbe, ayrı bir niyetin, ayrı bir şükrün ifadesi gibi semaya açılıyordu. Şehir halkı bayramlıklarını giymiş, büyük bir heyecan ve merak içinde bu ulu mabedin ilk cuma namazına hazırlanıyordu.
İçeride o güne kadar benzeri görülmemiş bir ihtişam vardı. Sultanlar, emirler, âlimler ve dervişler yan yana saf tutmuş, herkes bu büyük açılışın manevî ağırlığını kalbinde hissediyordu. Bursa’nın kalbi o gün Ulu Cami’de atıyordu.
Lakin caminin dışında, tozlu yolların kıyısında bambaşka bir sahne yaşanıyordu. Somuncu Baba, her zamanki sükûnetiyle heybesine taze ekmeklerini doldurmuş, işçilere ve fukaraya ekmek dağıtıyordu.
Kimse o gün o mütevazı heybedeki ekmeklerin, birazdan minberde açılacak olan bambaşka bir sofranın; bir hakikat sofrasının habercisi olduğunu bilmiyordu.
Emir Sultan’ın İmzası ve Sırrın İfşası
Vakit gelip çattığında, Sultan Bayezid Han’ın manevî rehberi, Peygamber neslinin nuru Bursa’nın büyük evliyalarından Emir Sultan ağır adımlarla minbere yöneldi. Cemaat nefesini tutmuş, ondan dökülecek ilk kelamı bekliyordu. O an caminin içinde derin bir sessizlik vardı; sanki yirmi kubbenin altında zaman bile duraksamıştı.
Lakin Emir Sultan minberin basamaklarına geldiğinde birden durdu. Gözleri, kalabalığın en gerisine, bir direğin dibine sığınmış, kendini saklamaya çalışan o mütevazı yaşlı ekmekçiyi buldu. Bir anlık bakışta, herkesin göremediğini görmüş gibiydi.
Sesi, kubbelerde yankılanarak bütün camiyi doldurdu:
“Sultanım! Bu beldede zamanın Kutbu dururken, hutbe okumak bizim haddimiz değildir. Kutub, şu direğin dibindeki Somuncu Baba’dır!”
Bir anda binlerce baş aynı yöne döndü. Bakışlar, o güne kadar kimsenin dikkat etmediği o sade adamın üzerine kilitlendi. Somuncu Baba, “Ey Emir, ne yaptın? Sırrımızı ifşa ettin…” dercesine mahzun bir bakışla başını eğdi. Lakin artık hakikat açığa çıkmıştı; kaderin yazdığına kimse set çekemezdi.
İstemeyerek, o “hiçlik” makamından kalktı. Ağır adımlarla, saklanmayı tercih ettiği o gölgelerden çıkıp minberin basamaklarına doğru yürüdü. Her adım, onu yıllarca kaçtığı şöhretin o ateşten gömleğine biraz daha yaklaştırıyordu.
Fatiha’nın Yedi Rengi: Bir Kelam, Yedi Alem
Somuncu Baba minbere çıktı ve Fatiha suresini tefsir etmeye başladı. Fatiha suresinin tam 7 tefsirini anlattı.
Osmanlı’nın ilk şeyhülislâmı olan Molla Fenârî de oradaydı. Molla Fenârî, yalnızca bir medrese hocası değil; fıkıh, tefsir ve kelâm ilimlerinde devrinin en yüksek otoritesi kabul edilen, ilmiyle padişahların danıştığı büyük bir âlimdi. “Şeyhülislâm” unvanı, dinî meselelerde son sözü söyleyen, en yetkin ve en güvenilir ilim sahibine verilen yüce bir makamı ifade eder. Onun verdiği bir fetva, aldığı bir karar tüm Osmanlı’da kanun hükmünde kabul edilirdi. Fâtiha Suresi’nin yedi farklı seviyede yapılan tefsirini dinledikten sonra hayretini şu sözlerle dile getirir:
“Birinci tefsiri herkes anladı.
İkinci tefsiri âlimler anladı.
Üçüncü tefsiri ârifler anladı.
Dördüncü tefsiri veliler anladı.
Beşinci tefsiri ancak Hak âşıkları anladı.
Altıncı tefsiri melekler anladı.
Yedinci tefsiri ise ondan başka kimse anlayamadı.”
Sessiz Bir Hicret: Sır Gitti, Nur Kaldı
Yedi tefsiri tamamladıktan sonra Somuncu Baba ağır adımlarla minberden indi. Namaz bittiğinde Bursa’da artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktı. O ana kadar sadece “ekmekçi” diye bildikleri bu mütevazı adamın aslında nasıl bir ilim ve gönül deryası olduğunu fark eden halk, eline kapanabilmek için ona doğru akın etti. Herkes bir şey sormak, bir parça daha yakın olmak istiyordu. Lakin Somuncu Baba Melâmî meşrepti; şöhretten, övgüden ve kalabalıkların ilgisinden uzak durmayı seçmişti.
Tam o hengâmenin içinde bir garip hâl yaşandı. Cemaat o gün hayret içinde kaldı. Herkes, Somuncu Baba’nın Ulu Cami’nin başka bir kapısından çıktığını gördüğünü söylüyordu. Kimi onu doğu kapısında uğurladığını anlatıyor, kimi batı kapısında arkasından baktığını, kimi de kuzey kapısından ağır ağır yürüyüp gittiğine şahit olduğunu söylüyordu. Aynı anda üç ayrı kapıda birden görüldüğünü söyleyen bu kalabalığın sözleri, kısa sürede bir fısıltı gibi yayıldı. Bu hâl, onun Bursa’daki son kerameti olarak dilden dile dolaşacaktı.
O gün şehri sessizce terk etti ve bir daha geri dönmedi. Ardında ne bir iz, ne bir işaret bıraktı; sadece gönüllere düşen bir sızı ve tarif edilemeyen bir boşluk kaldı. Sanki tek bir bedenle değil, sırrıyla yürümüş; her kapıda ayrı bir vedâ, her kalpte ayrı bir hatıra bırakmıştı.
Sonra yine kendini gizleyerek, sıradan bir insan gibi Aksaray’a yerleşti ve ömrünün sonuna kadar da orada yaşadı.
Yetiştirdiği talebelerden biri olan Hacı Bayram-ı Veli, zamanla devrinin en büyük velilerinden biri oldu. Somuncu Baba’nın gönülden gönüle aktardığı o derin öğretiler, onun dili ve irşadıyla yayılıp uzak diyarlara kadar ulaştı.
Ve o günden sonra insanlar anladı ki; bazen en büyük hakikatler kürsülerde değil, bir somun ekmeğin sıcaklığında saklıdır.
10 Şubat 2026/ Yorumları görüntülemek için parolanızı yazın.
Bu albüm, bir niyetle değil; bir hâlin içinden doğdu.
Söylenmek istenen değil, sessizce açığa çıkan şeyler kayda girdi.
Bu parçaların nereden geldiğini anlatmak kolay değil; zaten anlatılmak için yapılmadılar.
Biliyorum, bu müzikte olanı herkes duymayacak.
Bazıları sadece sesleri işitecek, bazıları ise aradaki boşluğu fark edecek.
Eğer sen o boşluğu duyabiliyorsan, şimdiden teşekkür ederim.
Albümdeki parçaların isimleri
1. Açılacak Olan Kapı
Bazı kapılar zorlanmaz. Önünde durduğunda, ya açılır ya da neden beklediğini anlarsın.
2. Aklın Uykusu
Akıl sustuğunda bir şey olur. Ne olduğunu söylemez, sadece yer açar.
3. Anın Neşesi
Neşe arandığında kaybolur. Geldiğinde ise genelde fark edilmez. Fark et!
4. Boşluk
Boş sandığın yerde bir şey eksik değildir. Doluluk, oradan doğar.
5. Dönen An
Dönen aslında sensin. Aynı yerde olduğunu sanırsın; oysa her dönüşte başka bir senden bakarsın.
6. Düşüncesiz Bakış
Bazı şeyler ancak düşünmeyi bıraktığında görünür. Akıl araya girince hakikat görünmez.
7. Eşikler
Her eşik aşılmak için değildir. Bazıları sadece var olman içindir.
8. Hafifleyen Düşünceler
Düşünceler ağırlaştığında yol daralır. Hafiflediklerinde yürümek kolaylaşır.
9. Hal
Hal anlatılmaz. Ya içindesindir ya da dışından bakarsın. Sadece fark et!
10. Hiçlik Yolu
Yüklerini ve fazlalıklarını bıraktığında kendiliğinden çıkar. Hep oradadır zaten.
11. Sade Denge
Denge sandığın şey bazen bir duruş değildir. Bir vazgeçiştir. Tutmadığında düşmediğini fark edersin. Ve ilk defa, ayakta kalmak için çabalamazsın.
12. Sakince Açılan
Bazı şeyler aceleyle açılmaz. Çiçek acele etmez. Açılmak için güneşi zorlamaz.
13. Sessiz Bir Oda
Sessizlik konuşmaz. Ama duyacak olan için kapıyı aralar.
14. Sükut ve Kabul
Bazı kabuller dil istemez. Kalp sükut eder, yol açılır.
15. Tanıksız An
Kimsenin görmediği anlar vardır. Paylaşılmaz, anlatılmaz. Ama insanı en çok onlar değiştirir.
16. Yalın Varlık
Kendin olmaya çalışmayı bıraktığın an olur. Ne gösterecek bir şeyin kalır ne saklayacak. İşte tam orada, kim olduğunu sormazsın artık. Çünkü cevap, sorudan önce gelmiştir.
17. Yavaş Kabul
Bazı kabuller acele etmez. Kalbin yetişmesini bekler. Zorladıkça gecikir, izin verdikçe olur.
18. Yürümeye Devam
Yol, nereye gittiğini bilmeni istemez. Sadece adım atmanı ister. Gerisi, yürüdükçe açılır.
19. Zaman Dururken
Zaman bir an durur gibi olur. Sen durduğunu sanırsın. Aslında ilk defa gerçekten oradasındır.
Hiç bir kelebeği yakalamaya çalıştın mı? Sen koştukça o daha hızlı uçar. Elini uzattıkça, o ürker ve uzaklaşır. Çünkü doğanın kanunu böyledir: Kovalanan her şey kaçar.
İlişkilerde yaşadığımız o derin sızı da işte tam buradan gelir. Biz sevgiyi, avucumuzda tutmamız gereken bir kuş zannederiz. Oysa kuşu ne kadar sıkarsan, o kadar çabuk öldürürsün ya da ilk fırsatta kafesinden kaçıp gitmesini sağlarsın.
Bak, sana kadim bir sır vereyim:
Hayat bir gölge oyunudur. Sen sevginin, ilginin, onayın peşinden koştukça, tıpkı kendi gölgeni yakalamaya çalışman gibi, o senden hep bir adım önde kaçacaktır. Nefes nefese kalırsın, yorulursun, dizlerin kanar ama onu yakalayamazsın.
Peki ne yapmalısın?
Yönünü güneşe çevirmelisin. Sen ışığa, yani kendi özüne, kendi merkezine doğru yürümeye başladığında ne olur biliyor musun? O peşinden koştuğun gölge, artık senin arkandan gelmeye başlar. Sen durursan durur, sen yürürsen yürür. Artık kontrol sendedir, ama kontrol etmeye çalışmadığın için böyledir bu.
Bir Ney’i düşün… Neyzenin nefesinin o büyülü sesi çıkarabilmesi için Ney’in içinin boş olması gerekir. Eğer Ney’in içi doluysa, tıkalıysa, oradan güzel bir nağme çıkmaz.
Senin için de “beni sev, bana ilgi göster, beni bırakma” diye haykıran o muhtaçlıkla doluysa, hayat senin içinden o güzel şarkısını üfleyemez. O muhtaçlık, senin tıkanıklığındır.
Odanın pencerelerini sonuna kadar açtığını hayal et. İçerisi taze havayla dolsun istiyorsan, eski havayı dışarı bırakmalısın. “Sevilmeye ihtiyacım yok” diyebilmek, pencereleri açmaktır. Bu bir vazgeçiş değil, bu bir doluştur.
Sen odayı temizlediğinde, sen bahçeni güzelleştirdiğinde, kelebeklerin gelmesi için yalvarmana gerek kalmaz. Çiçek açan bir bahçeye kelebekler davetsiz gelir.
O yüzden bugün kendine bir iyilik yap. Kovalamayı bırak. Bahçıvan ol. Sen kendi toprağını sula, ruhunu besle, kendi içinde tam ve bütün ol.
Bırak, gelmesi gereken sana kendi rızasıyla gelsin. Ve gitmesi gereken, senin en güzel halini görüp de gitsin. Çünkü okyanus, yağmura muhtaç değildir; o zaten sudur.
Kant, özgürlüğü “iradenin kendi kendine yasa koyabilmesi” olarak tanımlar. Ona göre özgür olmak, arzularımızın esiri olmak değil, aklın evrensel yasasına göre hareket edebilmektir. Bu söz, insana şunu hatırlatır: Dışarıda gördüğümüz kurallar, yasaklar, yasalar bizi kısıtlayan tek şey değildir. Asıl zincirler, çoğu zaman farkına bile varmadığımız şekilde içimizdedir.
İçimizdeki hevesler, öfke, kıskançlık, ihtiras, hırs… Bizi yöneten görünmez prangalardır bunlar. Onları özgürlük zannederiz. “Canım ne isterse yapıyorum” deriz, oysa aslında onların kölesi oluruz. Kant’ın özgürlük anlayışı tam da burada devreye girer: Kendi aklımızın, vicdanımızın, kalbimizin yasasını koyabilmek. Dıştan gelen bir buyruğa değil, içeriden gelen hakikate kulak verebilmek.
Tasavvuf da aynı hakikati dile getirir. Mevlana, “Özgürlük, gönlün zincirlerinden kurtulmasıdır” derken, dışarıdaki zincirleri değil, içerideki tutkuları kasteder. Çünkü insanın asıl mücadelesi, dışarıda değil kendi nefsindedir. Bir derviş için özgürlük, her isteğini yerine getirmek değil, gönlünü arındırmak, kalbini saflaştırmaktır. Asıl özgürlük, içindeki o bitmeyen arzuların kölesi olmamaktır.
Ve işte o zaman fark ederiz: Özgürlük, başkalarının koyduğu sınırlara karşı gelmekte değil, kendi içimizdeki zincirleri kırabilmektedir. Çünkü dışarıdaki zincirler bazen açılır, bazen kapanır. Ama kalbin zinciri kırıldığında, insan hangi şartta olursa olsun hürdür.
İç Yasasını Bulan İnsan
Bir başka filozof, Jean-Jacques Rousseau da özgürlüğü, insanın kendi koyduğu yasalara itaat etmesi olarak görür. Yani özgürlük, başıboşluk değil, sorumlulukla gelen bir tercihtir. Bu bakış açısı bize şunu söyler: Gerçek özgürlük, sınırsızca hareket etmek değildir. Çünkü sınırsızlık, insanı dağıtır, savurur ve sonunda kendi içinden bile uzaklaştırır. Özgürlük, yönünü ve yolunu seçebilmektir. İnsanın kendi öz iradesiyle koyduğu kurallara boyun eğmesi, aslında en büyük bağımsızlıktır.
Bu da bana Yunus Emre’nin şu sözünü fısıldadı: “Beni bende demen. Ben de değilem. Bir ben vardır bende, benden içeri.” Yunus’un bu sözü, Rousseau’nun anlattığı hakikati kalbimize taşır. Çünkü insan, kendi iç yasasını, kendi öz hakikatini bulmadan özgür değildir. Dışarıdan ne kadar zincirini kırarsa kırsın, içindeki “ben”i tanımadığı sürece hep başka otoritelerin gölgesinde kalır.
Tasavvufta da benzer bir yaklaşım vardır: Gerçek özgürlük, nefsin arzularını tatmin etmek değil, nefsin zincirlerini kırmaktır. Çünkü insan nefsin peşine takıldığında, görünüşte özgürdür; istediğini yapar, istediği yere gider. Ama aslında kendi ihtiraslarının kölesi olur. Bir derviş için özgürlük, her istediğini yapmak değil, kalbinin hakikate boyun eğmesini seçmektir. Kalbinin sesini, Hakk’ın çağrısını duyabilmektir.
Asıl esaret dışarıda değil, insanın kendi içindedir. Bir insan dışarıda en ağır zincirlere vurulsa bile, içindeki hakikati bulmuşsa özgürdür. Ama içini zincirleyen nefsin bağlarını çözmemişse, görünüşte istediğini yapsa da aslında tutsaktır.
Özgürlüğün Sessiz Hakikati
Özgürlük, başıboşluk değil, bilinçle gelen bir teslimiyettir. Çünkü insanın iç dünyasında dizginlenmemiş arzular, dışarıdan bakıldığında özgürlük gibi görünse de aslında en büyük esarettir. Hırsın, öfkenin, ihtirasın kölesi olan kişi, zincirleri görünmez olsa bile ruhunda bağlıdır. Bilinçle gelen teslimiyet ise, insanın kendi öz yasasını keşfetmesi, kendi iç hakikatine boyun eğmesidir.
Kendi öz yasasını bulmak, dışarıdan dayatılan kuralların ötesine geçip, içteki sesi işitebilmektir. Batı felsefesi bu sesi “aklın evrensel yasası” diye adlandırır; Doğu’nun tasavvufu ise “kalbin hakikati” olarak tarif eder.
Tasavvufta nefsin arzularını tatmin etmek özgürlük değil, esarettir. Gerçek özgürlük, o arzuların zincirlerini kırmaktır. Kant’ın “iradenin kendi kendine yasa koyması” düşüncesi ile Mevlana’nın “özgürlük, gönlün zincirlerinden kurtulmasıdır” sözü aslında aynı hakikati dillendirir: İnsanın özgürlüğü dışarıda değil, kendi içindedir.
Ve bu yol, ister Batı felsefesinde, ister Doğu’nun tasavvuf yolunda olsun, aynı noktaya çıkar: Kendini bilmek. Çünkü kendini bilmeyen, hep dışarıdaki zincirleri kırmaya çalışır ama kendi içindeki zinciri unutur. Kendini bilen ise, hangi şart altında olursa olsun, kalbinde huzuru ve özgürlüğü bulur.
Dopamin, beynimizde sinir hücreleri arasında mesaj taşıyan bir nörotransmitterdir (sinirsel haberci). Ama sıradan bir kimyasal değildir.
Motivasyon, ödül hissi, öğrenme, hareket, odaklanma gibi hayati işlevlerin merkezinde yer alır.
Kısacası: Dopamin, seni harekete geçiren “git, yap, başla” kimyasalıdır.
Neden Önemlidir?
Dopamin varken:
Hedef koyar, başarmak istersin.
Hayattan zevk alırsın.
Bir şeyleri öğrenir, merak duyarsın.
Enerjik hissedersin.
Sosyal ilişkilerden keyif alırsın.
Hareketlerini kontrol edebilirsin (motor kontrol).
Neden Dengeli Olmalıdır?
Dopamin azsa:
Enerji düşer, hiçbir şey yapmak istemezsin.
Zevk alamazsın.
İrade ve dikkat zayıflar.
Depresyon, dikkat eksikliği, Parkinson gibi sorunlar gelişebilir.
Dopamin fazlaysa (veya sık sık yapay şekilde fırlatılırsa):
Beyin duyarsızlaşır (reseptörler körelir).
Bağımlılıklar oluşur (madde, telefon, porno, şeker, sosyal medya).
Sürekli daha fazlasını ister ama hiçbir şey yetmez hale gelir.
Beynini Ödüle Doyurma, Özlem Bırak
Dopamin sistemimiz, sürekli haz alındığında körelir; yani her gün tekrar eden zevkler, bir süre sonra aynı etkiyi yaratmaz. Beyin, “alıştım” der ve daha fazlasını ister. Bu nedenle dopamin sağlığı için haz kaynaklarını her gün değil, aralıklı ve bilinçli şekilde yaşamak gerekir.
Dopamini neler artırır?
1) Egzersiz – Neden dopamin artırır?
Bilimsel neden:
Egzersiz sırasında beyin, dopamin üretiminde görevli olan tirozin hidroksilaz enzimini aktive eder.
Bu da dopamin sentezini artırır.
Ayrıca egzersiz, dopamin taşıyıcılarının (DAT) sayısını azaltarak daha fazla dopaminin sinaptik boşlukta kalmasını sağlar.
Kaynak: Meeusen & De Meirleir (1995), “Exercise and Brain Neurotransmission”
Bilimsel Dayanak:
20 dakika ve üzeri egzersiz, dopamin üretimini artırmaya başlar.– Bu eşik, tirozin hidroksilaz enziminin aktivasyonu ve dopamin salınımı için yeterlidir.(Meeusen & De Meirleir, 1995)
Aerobik egzersiz (yürüyüş, koşu, bisiklet) dopamin sentezini daha fazla uyarır.– Özellikle orta düzeyde (konuşabileceğin ama şarkı söyleyemeyeceğin tempo) yapılan egzersizler daha etkilidir.
6 haftalık düzenli egzersiz, bazal dopamin düzeylerini artırabilir.– Yani sadece anlık değil, kalıcı bir etki de sağlar.(Robertson et al., 2016)
Ayrıca uykusuzluk, dopamin üretiminde görevli beyin bölgelerinde (örneğin striatum) dopamin düzeyini düşürür.
Kaynak: Volkow et al. (2008), “Sleep deprivation decreases dopamine D2/D3 receptor availability in the human brain.”
Bilimsel Dayanak:
6 saatten az uyku, D2/D3 dopamin reseptörlerinin duyarlılığını azaltır.– Dopamin salgılansa bile etkili bağlanamaz.(Volkow et al., 2008)
REM uykusu, dopamin salınımı ve ruh hali düzenlemesi için kritik öneme sahiptir.– Uyku süresi kısaldığında REM süresi azalır → dopamin dengesi bozulur.
Yetersiz uyku, striatum bölgesindeki dopamin düzeylerini düşürür → motivasyon, dikkat ve öğrenme düşer.(Cousins et al., 2011)
3) Güneş ışığı – Neden dopamini artırır?
Bilimsel neden:
Güneş ışığı, beyinde retina yoluyla dopamin üretimini etkiler.
Özellikle ışık, hipotalamustaki dopaminerjik yolları uyarır.
Gün ışığına maruz kalma süresi arttıkça dopamin üretimi de artar.
📚 Kaynak: Lambert et al. (2002), “Effect of sunlight and season on serotonin turnover in the brain.”
(Not: Dopamin ve serotonin yolları birlikte çalışır.)
Ne kadar güneş?
Günde 30 dakikadoğrudan güneş ışığı yeterlidir.
Beyne etki için retinanın (gözlerin) gün ışığına maruz kalması gerekir.
Bu nedenle gözlüksüz ve mümkünse cam arkasından değil, açık havada olmak önemlidir.
Hangi saatlerde?
Sabah 08:00 – 11:00 arası en idealdir.
Bu saatlerde güneş ışığı hem yeterli hem de zararlı UVB yoğunluğu düşüktür.
Aynı zamanda biyolojik saatini (sirkadiyen ritmini) düzenler → bu da dopamin ve serotonin dengesine katkı sağlar.
Giysiyle mi, çıplak ten mi?
Dopamin etkisi için cildin açık olması şart değildir.– Retinaya ışık gelmesi dopamin sistemini uyarır (göz → hipotalamus → dopaminerjik yollar).
Ancak ekstra fayda için (örneğin D vitamini sentezi), eller, kollar ve yüz açık olabilir.– Bu durum serotonin seviyesini de yükseltir, dolaylı yoldan dopamini destekler.
Ek Bilgi:
Serotonin seviyesi, güneş ışığına maruz kalmayla artar.
Serotonin → dopamin üretimini destekler.(Lambert et al., 2002 – serotonin turnover; dopamin ve serotonin aynı öncül: triptofan/tirozin üzerinden bağlantılı)
4) Soğuk duş – Neden dopamin artırır?
Bilimsel neden:
Soğuk duş, stresle başa çıkma mekanizmalarını aktive eder.
Bu durum, dopamin ve noradrenalin gibi katekolaminlerin üretimini artırır.
Özellikle beynin locus coeruleus bölgesi uyarılarak dopamin salınımı tetiklenir.
Bazı çalışmalarda dopamin düzeyinde %250’ye varan artış gözlemlenmiştir.
Kaynak: Shevchuk (2008), “Adapted Cold Shower as a Potential Treatment for Depression.”
Ne kadar süre?
En az 30 saniye,
İdeal: 1–3 dakika
Yeni başlayanlar için önce 10–15 saniye ile başlanabilir, sonra süre uzatılır.
Ne kadar soğuk?
10°C – 15°C arası su önerilir.– Bu sıcaklıklar dopamin ve noradrenalin üretimini artırır.– Ilık suyla aynı etki gözlenmez.
Günün hangi saatinde?
Sabah saatleri (07:00 – 10:00 arası) en uygunudur.– Dopamin artışıyla birlikte uyanıklık, odak ve enerji düzeyi de artar.– Uykuya yakın saatlerde önerilmez (uyku kaçırabilir).
Önemli Bilimsel Detay:
%250’ye varan dopamin artışı, akut soğuk maruziyet sonrası gözlemlenmiştir.(Shevchuk, 2008)
Etki sadece anlık değil, sonrasında saatlerce sürebilir.
5) Başarı ve hedef tamamlama – Neden dopamin salgılanır?
Bilimsel neden:
Dopamin sistemi, beklenti ve öğrenme üzerine kuruludur.
Bir hedef belirlenip tamamlandığında, beynin nucleus accumbens bölgesi ödül olarak dopamin salgılar.
Bu mekanizma öğrenmeyi ve alışkanlık oluşturmayı da sağlar.
Yani beyin, “Hedef = Ödül” kalıbını öğrenir ve dopaminle pekiştirir.
Kaynak: Schultz (1998), “Predictive reward signal of dopamine neurons.”
🎯 Hedef Tamamlandığında Dopamin Artışı Örnekleri:
📚 Bir bölümü bitirince kitap okurken iç huzur hissi
✅ Yapılacaklar listesinden bir maddeyi silince gelen küçük tatmin
🧹 Odayı temizleyince oluşan ferahlık hissi
🏃 30 dakikalık koşuyu tamamlayınca gelen başarı duygusu
💻 Bir iş mailini yollayıp “gönderildi” ekranını görünceki rahatlama
🧩 Zor bir bulmacayı çözdüğünde gelen “başardım” hissi
🥦 Sağlıklı beslendiğin bir günü bitirinceki içsel gurur
Protein içeren gıdalar (et, yumurta, peynir, balık, baklagiller), beyne tirozin sağlar ve bu da dopamin üretimini destekler.
Kaynak: Fernstrom & Fernstrom (2007), “Dietary effects on brain serotonin and dopamine synthesis.”
Dopamin sentezi için gereken günlük tirozin miktarı:
Ortalama yetişkin bir bireyin günde 1000–1500 mg tirozin alması dopamin sentezi için yeterlidir.
Bu miktar, normal bir proteinli öğünle rahatça karşılanabilir.
Besin
Porsiyon
Yaklaşık Tirozin
Tavuk göğsü
100 gram
1200 mg
Yumurta (1 adet)
1 adet (60g)
250 mg
Kaşar peyniri
50 gram
500 mg
Mercimek (pişmiş)
1 kase (150g)
450 mg
Soya fasulyesi (pişmiş)
1 kase (150g)
1000+ mg
Badem
30 gram (1 avuç)
300 mg
Somon
100 gram
1200 mg
7) Müzik Dinlemek – Neden dopamin artırır?
Bilimsel neden:
Sevilen müzik dinlendiğinde beynin ödül merkezi olan nucleus accumbens aktifleşir ve dopamin salgılanır.
Müzik, özellikle duygusal beklenti ve çözülme (örneğin bir parçanın zirve anı) anında dopamin salınımını artırır.
fMRI taramalarla dopamin artışı doğrudan gözlemlenmiştir.
📚 Kaynak: Salimpoor et al. (2011), “Anatomically distinct dopamine release during anticipation and experience of peak emotion to music.”
Dopamin için en etkili müzikler:
Duygusal beklenti yaratan parçalar → Yavaş başlar, sonra zirveye ulaşır (örneğin klasik, film müzikleri, elektronik parça geçişleri).
Sürpriz geçişler, drop’lar, crescendo’lar → Dopamin özellikle beklenti ve çözülme anında fırlar.
8) Meditasyon – Neden dopamin artırır?
🔬 Bilimsel neden:
Meditasyon sırasında stres azalır, bu da kortizol düşüşüne ve dopamin sisteminin rahatlamasına neden olur.
Ayrıca bazı meditasyon teknikleri sırasında beynin striatum ve prefrontal korteks bölgelerinde dopamin salınımı artar.
PET taramalarında meditasyon sırasında dopamin düzeylerinde artış gözlemlenmiştir.
📚 Kaynak: Kjaer et al. (2002), “Increased dopamine tone during meditation-induced change of consciousness.”
a) Nasıl bir meditasyon dopamin artırır?
En etkili tür:
Odaklanmış dikkat meditasyonu(Focused Attention Meditation – FAM)– Nefese, mantraya, zikire ya da bir sese odaklanılır.– Dikkat dağıldığında nazikçe tekrar odaklanılır.
Alternatif:
Açık farkındalık (Open Monitoring) meditasyonları da işe yarar ama dopamin artışı FAM’de daha belirgingözlemlenmiştir.(Kjaer et al., 2002)
b) Ne kadar süre yapılmalı?
Minimum: 10 dakika
İdeal başlangıç: 15–20 dakika
Düzenli pratik: Haftada 3–5 gün, 20 dakikalık seanslar
Etki süresi: İlk haftalardan itibaren dopamin etkisi başlar, uzun vadede bazal dopamin düzeyleri artar.
c) Beden nasıl olmalı? Durgun mu, hareketli mi?
🔹 Dopamin etkisi için beden durgun olmalı.
Oturarak veya bağdaş kurarak, omurga dik, beden rahat
Gözler kapalı ya da yumuşak odaklı açık olabilir
Dikkat içe dönük olmalı
Yoga veya hareketli meditasyonlar da faydalıdır ama dopamin artışı bilimsel olarak daha çok durgun, odaklı meditasyonlarda kanıtlanmıştır.
Tasavvuf bir bakış meselesidir. Dünyaya nereden baktığın, insanı neyle gördüğün, acıyı nasıl taşıdığınla ilgilidir. Kimsenin tekelinde değildir. Bir kitabın içinde doğmaz, bir cemaatin içinde büyümez. Tasavvuf, insanın kendini unuttuğu yerde başlar.
Bir düşünce değil; bir duruş. Bir öğreti değil; bir uyanıklık hâlidir.
Ve bu uyanıklık, başkalarını düzeltmeye değil, kendine bakmaya yöneliktir.
Tasavvuf, başkalarını eleştirmeyi değil, kendini anlamayı öğretir. Kimin ne giydiğine, neye inandığına, neyi doğru bulduğuna değil… Kalbinin ne kadar büyük sevgi taşıdığına bakar. Yüzeyle uğraşmaz. Derine iner.
Çünkü hakikat, yüzeyde değil, derinliktedir.
Hakikat yüzeyde değil, derinliktedir
Bazı kavramlar vardır ki, onlara sadece anlamak yetmez; onları ancak hissederek kavrayabilirsin. Tasavvuf da böyledir. Satır aralarında değil, sessizlik anlarında kendini gösterir. Koşarken değil, durduğunda konuşur. Ve kimseye yüksek sesle kendini ispat etmeye çalışmaz; çünkü hakikat, bağırmaz.
O yüzden tasavvuf, iç sesini duymaya cesaret etmektir.
Kendinle yüzleşmeye ve en sonunda kendini aşmaya niyet etmektir.
Ne var ki, insanların büyük bir kısmı kendisiyle yüzleşmekten kaçar.
Çünkü en derin hakikat, en zor olandır: Kendine dürüst olmak.
İnsan, içini görmek yerine dışarıyı meşgul eder.
İnsan, içini görmek yerine dışarıyı meşgul eder.
Çoğu insan kendini sürekli meşguliyetle uyuşturur; kalbinden yükselen sesi susturmak için bir şeylerle oyalanır. Gün geçsin ister. Ama aslında kendinden kaçıyordur.
Kimi de kendini “ruhani” bir kılıfla kandırır.
Biraz kitap, biraz bilgi, birkaç ezber… Sonra da “oldum” zannı.
Oysa bu zannın kendisi, en büyük perdedir. Oldum demek, öldüm demektir.
Bilir gibi görünür ama bilginin ağırlığı kalbine hiç inmemiştir.
Çünkü bilgi yalnızca akılda kalmışsa, sadece yük olur.
Bir diğerleri ise hakikati kendi tekeline alır.
Tasavvufu, dini, maneviyatı bir yarışa dönüştürür.
Sürekli başkalarını eleştirerek yaşar.
Onlara göre herkes eksik, herkes sahtekârdır.
Ama dikkat et: Bu yargılar onları yüceltmez, sadece içsel boşluklarını örter.
Başkalarını küçük gördükçe kendilerini büyük sanırlar.
Ve ne yazık ki, bu şekilde ömürleri başkalarının kusurlarını aramakla geçer.
Oysa asıl eksik, dönüp hiç bakmadıkları yerlerdedir: Kendi içlerinde.
Her iki yol da aynı çıkmazdadır:
Kendini kandırmak.
Tasavvuf, işte bu kandırmacayı reddeder.
Ne meşguliyetin arkasına saklanmanı ister,
Ne de bilgiyle kendini yüceltmeni.
Ne de başkalarını suçlamanı…
Sadece dürüst olmanı ister.
Kendine karşı.
Gerçekten hazır mısın kendini görmeye?
Gerçekten hazır mısın kendini görmeye?
İşte bütün mesele bu.
Ve işte tam burada, tasavvufun hakikati sessizce kapını çalar.
Sana yeni bir isim vermez, sana görevler yüklemez.
Sadece şöyle der:
“Hazır mısın kendinle baş başa kalmaya?
Maskesiz, savunmasız, kaçmadan, susmadan…
İçindeki çocuğa, yaralı taraflarına, kibirli bakışlarına, gizli korkularına…
Hazır mısın hepsine şefkatle bakmaya?”
Tasavvuf, bir başkasını çözmeye çalışmak değil, kendi içinde kaybolmayı göze almaktır.
O kayboluşun içinde bir gün öyle bir sessizlik olur ki…
Orada artık yargı yoktur, yarış yoktur, gösteriş yoktur.
Sadece bir duruş vardır: Derin, sade ve hakiki.
İşte o an, kim olduğunu hatırlarsın.
Sana hiç öğretilmeyen ama hep içinde olan bir şeyi fark edersin:
Kalbinin gerçek sesini.
Tasavvuf, işte o sesi duymaya başladığın andır.
O andan sonrası artık yoldur.
İçten dışa akan bir yol.
Ve o yolda hiçbir başarı ölçüsü yoktur.
Ne kaç kitap okudun, ne kaç kişi seni izliyor…
Sadece şu sorunun cevabı vardır:
“Bugün, içimdeki sevgiyi biraz daha büyütebildim mi?”
“Peki, tasavvufa nereden başlayacağım?”
Şu anda belki kendi kendine soruyorsun:
“Peki, tasavvufa nereden başlayacağım?”
Cevap çok basit: Başladın bile.
Bu satırları okurken, bu sesi dinlerken, içinden bir şey kıpırdadıysa…
Kalbinde hafif bir sızı, derin bir merak, tatlı bir sessizlik oluştuysa…
İşte orası başlangıç noktandır.
Şimdi sadece şuna niyet et:
Daha çok kalbini dinlemeye…
O zaman kalbin zaten sana yolu gösterecek.
Sen yola çık, yol sana görünür.
Bir gün, muhakkak bir yerlerde karşılaşırız.
Ama bir sohbetle,
Ama bir ney dinletisiyle,
Ama belki bir çemberin içinde, belki de bir bakışta…
Ve o karşılaşmada, birlikte tasavvufun derinliklerine ineriz.
