Bu kategoride psikoloji alanında büyük işler yapmış, yeni yöntemler geliştirmiş ve insanlığa fayda sağlamış kişilerin hayat hikayeleri paylaşılmaktadır.
Ünlü psikiyatri profesörü Viktor Frankl da bâzı insanların zor ve değiştirilemez bir kadere sâhip olduklarını kabûl etmiştir. Fakat şartlar ne kadar zor olursa olsun intihar etmek kesinlikle kabûl edilemez bir seçenektir ilkesini savunmuştur. Nazi kamplarındayken bir arkadaşı intihar etmeyi plânladığını söylemiş. Profesör Frankl neden bu kararı aldın diye sorunca ?artık hayattan hiçbir beklentim kalmadı? diye cevap vermiş. Viktor Frankl da, cevap olarak, ?belki de sen hayattan ne bekliyorsun sorusu yerine hayat senden ne bekliyor sorusunu sorman gerekiyor? demiş.
Milton Hyland Erickson, insan davranışını anlama biçimi, iletişim becerileri ve psikoterapiye getirdiği özgün yaklaşımla birçok uzmana ilham vermiş Amerikalı bir psikiyatristtir.
Onun çalışmalarında, her insanın kendine özgü bir dünyası olduğu ve değişim sürecinin bu dünyayı anlamakla başladığı düşüncesi öne çıkar. Erickson’ın yaklaşımını değerli kılan, karşısındaki insanın yalnızca sorunlarına değil; deneyimlerine, yeteneklerine ve henüz kullanamadığı kaynaklarına da dikkat etmesidir.
Erickson için insanı tanımak, söylediklerini dinlemekten daha fazlasını gerektiriyordu. Kelime seçimleri, ses tonu, duraksamalar, beden dili ve gündelik alışkanlıklar, kişinin dünyasını anlamaya yardımcı olan ipuçlarıydı.
Terapiyi herkes için aynı biçimde uygulanacak bir yöntem olarak görmüyordu. Kişinin yaşam deneyimlerine, ihtiyaçlarına ve ilişki kurma biçimine göre yaklaşımını uyarlıyordu. Bu nedenle onun çalışmalarında dikkatli gözlem, merak ve esneklik önemli bir yer tutar.
Kişinin kendi kaynaklarını harekete geçirmek
Erickson’ın psikoterapiye katkılarından biri, kişinin sahip olduğu özellikleri değişim sürecinin bir parçası olarak değerlendirmesidir. Literatürde utilization adıyla anılan bu yaklaşım; kişinin düşünme biçimini, becerilerini, deneyimlerini ve içinde bulunduğu koşulları çalışmanın başlangıç noktası kabul eder.
Böylece terapinin odağına yalnızca “Sorun nedir?” sorusu yerleşmez. “Bu insanın hayatında, değişime yardımcı olabilecek hangi kaynaklar var?” sorusu da önem kazanır. Bu yaklaşım hakkında daha fazla bilgi.
Hikâyeler, metaforlar ve iletişim
Erickson, çalışmalarında hikâyelerden, benzetmelerden ve gündelik yaşam deneyimlerinden yararlanmasıyla tanınır. Bu anlatımlar, kişinin yaşadığı duruma farklı açılardan bakabilmesi için bir alan açar.
Bir hikâye, insanın kendi deneyimiyle bağlantı kurmasını sağlayabilir. Bir benzetme, anlatılması güç bir duyguyu görünür hâle getirebilir. Erickson’ın yaklaşımında iletişim, kişinin kendi anlamını oluşturmasına ve yeni olasılıkları fark etmesine yardımcı olan bir süreçtir.
Hikâye anlatımı, kişiye göre uyarlama ve deneyim yoluyla öğrenme, onun yaklaşımının temel unsurları arasında değerlendirilir. Erickson Vakfı eğitim kaynakları.
NLP’nin gelişimine etkisi
NLP’nin geliştiricileri Richard Bandler ve John Grinder, Erickson’ın çalışmalarını inceleyerek kullandığı iletişim biçimlerini modellemeye çalıştılar. Onun dil kullanımını ele aldıkları Patterns adlı eser, bu ilginin başlıca ürünlerinden biridir. Kitabın yayınevi kaydı.
NLP içinde “Milton Modeli” olarak anılan yaklaşım, Erickson’ın dil kullanımından hareketle geliştirilmiştir. Metaforlar, anlamı kişinin deneyimine açık bırakan ifadeler ve iletişimi karşıdaki insana göre uyarlama, bu modelin öne çıkan yönleridir.
Burada Erickson’ın klinik çalışmalarının, Bandler ve Grinder’ın bu çalışmalardan çıkardıkları modelden daha geniş olduğunu hatırlamak gerekir. NLP ile ilişkisi, onun mesleki mirasının bir bölümünü oluşturur.
Etkilediği terapistler ve uzmanlar
Erickson’ın etkisi, kendisiyle çalışan ve yaklaşımını farklı alanlarda geliştiren uzmanlar aracılığıyla genişlemiştir.
Jay Haley ve John Weakland
Gregory Bateson’ın öncülük ettiği iletişim araştırmaları kapsamında Erickson’la çalışmışlardır. Bu temas, onun yaklaşımının iletişim ve psikoterapi tartışmaları içinde daha geniş bir çevreye ulaşmasına katkı sağlamıştır. Erickson Vakfı yayınları.
Ernest Rossi
Erickson’ın çalışmalarının derlenmesi ve aktarılmasında önemli rol oynamıştır. Ortak çalışmalar ve yayınlar, Erickson’ın klinik birikiminin sonraki kuşaklara ulaşmasına katkı sağlamıştır. Vakıf kaynakları.
Jeffrey K. Zeig
Yıllarca Erickson’dan eğitim almış, daha sonra Milton H. Erickson Vakfı’nın kuruluşuna öncülük etmiştir. Vakıf, Erickson’ın çalışmalarını eğitim ve mesleki buluşmalar yoluyla aktarmayı sürdürmektedir. Vakfın kuruluş öyküsü.
Erickson’ın bıraktığı miras
Erickson’ın çalışmalarında öne çıkan düşünce, insanı anlamak için ona dikkatle ve merakla yaklaşmanın önemidir. Her insanın deneyimi farklıdır; dolayısıyla kurulacak ilişkinin ve kullanılacak dilin de bu farklılığı gözetmesi gerekir.
Onun psikoterapiye ve iletişim alanına bıraktığı miras; kişiye özgü yaklaşım, dikkatli gözlem, yaratıcı düşünme ve insanın mevcut kaynaklarını fark etme anlayışında yaşamaya devam eder.
Ünlü psikiyatri profesörü Viktor Frankl da bâzı insanların zor ve değiştirilemez bir kadere sâhip olduklarını kabûl etmiştir. Fakat şartlar ne kadar zor olursa olsun intihar etmek kesinlikle kabûl edilemez bir seçenektir ilkesini savunmuştur. Nazi kamplarındayken bir arkadaşı intihar etmeyi plânladığını söylemiş. Profesör Frankl neden bu kararı aldın diye sorunca ?artık hayattan hiçbir beklentim kalmadı? diye cevap vermiş. Viktor Frankl da, cevap olarak, ?belki de sen hayattan ne bekliyorsun sorusu yerine hayat senden ne bekliyor sorusunu sorman gerekiyor? demiş.